Kernkwaliteiten

Waarom je voor sommige mensen allergisch bent

Op de pagina Ik als coach geef ik het al aan: ik werk graag vanuit kwaliteiten. Kwaliteiten zijn over het algemeen positieve eigenschappen die onderdeel zijn van je persoonlijkheid of uitingen van je karakter, woorden die jijzelf en anderen gebruiken om jou te beschrijven. Denk aan dingen als ‘zorgzaam’, ‘intelligent’, ‘avontuurlijk’ of ‘doorzetter’. Sommige kwaliteiten zijn je wel bekend, maar van andere heb je misschien niet eens door dat je ze hebt.

Mijn voorkeur voor werken met kwaliteiten heeft meerdere redenen:

• Het kennen van je kwaliteiten is voor iedereen handig, maar essentieel voor de promovendus die er vaak op beoordeeld wordt.
• Het is een goede manier om jezelf en elkaar beter te leren kennen.
• Hoe beter je weet wat je eigen kwaliteiten zijn, hoe strategischer je ze in kan zetten.
• Kwaliteiten komen met valkuilen, allergieën en uitdagingen. Als je hier inzicht in hebt trap je er minder vaak in (valkuil), begrijp je beter waarom je met sommige mensen botst (allergie), en weet je waar je nog werk te doen hebt (uitdaging).

De combinatie van deze vier elementen wordt het kernkwadrant genoemd (bedacht door Daniël Ofman). Het principe van kernkwadranten wordt in coaching veel gebruikt om eigenschappen inzichtelijk te maken. Ik ga je vandaag meenemen op een kleine reis om een kernkwaliteit te ontdekken.

Het handige van het uitwerken van dit kwadrant is dat je houvast hebt voor jezelf: door te weten wat je kwaliteiten zijn krijg je vaak meer zelfvertrouwen. Dit kan je soms net het zetje geven wat je nodig hebt om bepaalde keuzes te maken of om een moeilijk gesprek aan te gaan. Het kan lastig zijn om direct te beginnen met het benoemen van een kwaliteit, zeker als je nog niet zo gewend bent om op die manier over jezelf na te denken. Als alternatief kun je starten met een valkuil of een allergie. Het kwadrant kun je op verschillende manieren doorlopen, het maakt dus niet uit waar je start.

Valkuil

Het is vrijdagavond, half negen, en je leest de conclusie van je artikel voor de zoveelste keer door. Dan maak je even snel een mailtje af naar je studenten. Nu je toch nog aan het werk bent – een laatste run van je data-analyses kan misschien ook nog wel… Als je de computer afsluit, is het bijna elf uur en app je je vrienden dat je afhaakt voor de borrel, je bent veel te moe.

Herkenbaar? Dit soort situaties komen de meeste (PhD) studenten helaas wel eens tegen. Ikzelf ben meerdere keren op vrijdagavond het gebouw uitgejaagd door de portier… Als je dit vaker hebt dan je lief is, zou het best eens een valkuil van je kunnen zijn: Te veel belang hechten aan werk. Je privé leven vergeten of op de laatste plaats zetten. Denken dat alles nog beter kan én moet. Perfectionistisch much? Geen zorgen, tot op zekere hoogte is dit normaal – en te verbeteren.

Allergie

Je collega, we noemen hem Piet, gaat stipt om vijf uur weg, vaak zelfs iets eerder. Als je Piet op vrijdag mailt, krijg je dinsdag pas antwoord (de horror!). Deze collega slaat teamuitjes vaak over en staat in online meetings standaard op Mute Zonder Camera, waardoor je je afvraagt wat hij precies doet in die tijd. Hij is best aardig en het benodigde werk wordt gedaan, maar ook niet meer dan dat.

Word je kriegelig van dit voorbeeld? Als jij hier heel chagrijnig van wordt, zit deze persoon in je allergie. Het punt met iemand die in je allergie zit, is dat diegene vaak het tegenovergestelde laat zien van wat voor jou van waarde is. Als jij opruimen heel belangrijk vindt, kun je niet zo goed tegen het chaotische bureau van de gemiddelde professor. Als jij graag flexibel bent in je planning, kun je niet tegen mensen die hun agenda helemaal dichtkitten. En als jij veel belang hecht aan je werk, kun je niet tegen iemand die in jouw ogen de kantjes er vanaf loopt.

Kwaliteit

Waarschijnlijk begin je al te begrijpen waar ik heen wil. De allergie is het tegenovergestelde van je kwaliteit, en die valkuil, is een teveel van een hele mooie eigenschap. In dit geval: loyaliteit. Loyaliteit naar je werk, project of collega’s, een sterk werkethos. Dat is prima, tenzij het doorslaat. Het mooie van loyaal zijn aan je werk, is dat je er veel voldoening uit kan halen en dat mensen het vaak prettig vinden om met jou samen te werken. Hou die eigenschap dus vooral vast! Maaarrrr… hou ‘m ook in bedwang. Voor je het weet, trap je in je valkuil. De kunst is om te leren je kwaliteit dusdanig te beteugelen dat je niet (te hard) in de kuil valt.

Ja, eh, makkelijk praten vanaf de zijlijn, Annemarie… Hoe doe ik dat dan?

Uitdaging

Hier komt het laatste ‘vakje’ van het kernkwadrant om de hoek kijken: je uitdaging.

Jouw hypothetische collega Piet heeft in jouw ogen te weinig loyaliteit naar het werk toe, en dat irriteert je mateloos. Piet mag wel wat meer zijn best doen, vind je. Maar kun je ook iets positiefs bedenken aan het gedrag van Piet? Wat heeft Piet nu, wat jij niet hebt? Meer privé tijd bijvoorbeeld, voor leuke dingen met vrienden of zijn gezin. Meer focus, op momenten dat taken af moeten (en die online vergadering misschien ook even niet zo heel erg nuttig is). Duidelijke afbakening: dit is werk, en dit niet. Piet slaat daarin wellicht door, maar is er wel in geslaagd iets anders wat voor hem belangrijk is te beschermen of reguleren. Hierin schuilt jouw uitdaging: Beschermen van (tijd voor) jezelf. Je hoeft geen Piet de Tweede te worden, maar kunt misschien wel eens kijken of je deze eigenschap een beetje kan gaan ontwikkelen.

Jouw allergie (in beperkte mate), is eigenlijk de kwaliteit van Piet. Hij kan zijn tijd beschermen, grenzen afbakenen. Totdat hij er in doorslaat, en zoveel desinteresse toont in het werk dat het de baas gaat opvallen. Zo is de allergie van de één, de valkuil van de ander; en de kwaliteit van de één, de uitdaging van de ander. Het sleutelwoord is uiteindelijk: balans. Blij zijn met je kwaliteit, en weten wat je er tegenover moet zetten. Ik hoop dat de afbeelding nu wat inzichtelijker is geworden. Kun je ‘m zelf invullen voor een andere kwaliteit?

Een laatste tip voor wie zich in dit voorbeeld herkent: Met jouw werkethos is niks mis, maar met tijd voor jezelf nemen ook niet. Zet eens op vrijdag je mail om vier uur vast uit, zodat je geen nieuwe verzoeken krijgt. Maak je lopende taak af, en ga dan naar huis. Fiets een rondje, drink een biertje, bel je moeder. En ga opgewekt in plaats van uitgeblust het weekend in!

Ps1. Tenzij je een hele vervelende moeder hebt. Dan die niet bellen 😉

Ps2. Als er iemand is met wie je veel botst, of aan wie je je ergert, probeer dan ook eens erachter te komen welke kwaliteit hieraan ten grondslag ligt. Vraag diegene ernaar! “Goh, hoe doe jij dat eigenlijk, functioneren in deze bende?” Wie weet geeft het antwoord je wel inspiratie.

Ps3. Dieper nog dan kernkwaliteiten, liggen je kernwaarden. Daarover later meer. Of stuur me een berichtje en we ze ontdekken ze samen 😊

Bron: Daniël Ofman (2017). Bezieling en kwaliteit in organisaties.